Strona główna
Finanse
Tutaj jesteś

Cechy gospodarki centralnie sterowanej

8 lutego, 2024 Cechy gospodarki centralnie sterowanej


Kiedy mamy do czynienia z konceptem gospodarki, częstokroć mówimy o dwóch jej typach. Pierwszym jest gospodarka rynkowa, drugim z kolei – gospodarka centralnie sterowana. Ta ostatnia, choć wydaje się być mniej popularna i rozpowszechniona, ma swoje specyficzne cechy, które warto bliżej poznać.

Zobacz również: Jakie są najpotężniejsze gospodarki świata?

Charakterystyka gospodarki centralnie sterowanej

Gospodarka centralnie sterowana, znana również jako gospodarka planowa, opiera się na zupełnie innych zasadach i mechanizmach działania niż gospodarka rynkowa. Cechuje się dominacją państwa, które ma decydujący wpływ na działalność gospodarczą.

Podstawowymi cechami gospodarki centralnie sterowanej są:

  1. Dominacja własności publicznej – Państwo jest właścicielem większości zasobów majątkowych, w tym przedsiębiorstw i zakładów produkcyjnych.
  2. Scentralizowane planowanie – Decyzje dotyczące produkcji, dystrybucji i konsumpcji są podejmowane przez centralne organy planistyczne. Wykorzystują one szczegółowe plany gospodarcze, określające, co, ile i jak ma być produkowane.
  3. Brak konkurencji – W gospodarce centralnie sterowanej nie występują mechanizmy konkurencji, które charakteryzują gospodarkę rynkową. Również ceny są ustalane centralnie, a nie przez mechanizmy wolnego rynku.

Niewątpliwie, gospodarka planowa posiada swoją specyfikę, jednakoże podobnie jak każda inna forma gospodarki, ma swoje zalety i wady.

Zalety i wady centralizacji gospodarki

Podczas rozważań na temat gospodarki centralnie sterowanej, warto zwrócić uwagę zarówno na jej zalety, jak i wady.

Zalety gospodarki centralnie sterowanej przede wszystkim dotyczą eliminacji niekorzystnych zjawisk, które mogą wystąpić w gospodarce rynkowej, takich jak bezrobocie, inflacja czy mogąca wystąpić nadprodukcja. Gospodarka centralnie sterowana pozwala na bardziej sprawiedliwą dystrybucję dóbr i zasobów, eliminuje konflikty społeczne, a także daje możliwość realizacji zadań i celów społeczno-gospodarczych.

Z drugiej strony, wady gospodarki centralnie sterowanej są nie mniej istotne. Przede wszystkim dotyczą one braku elastyczności i zdolności do adaptacji do zmieniających się warunków rynkowych. Ponadto, monopolizacja produkcji i brak konkurencji mogą prowadzić do niskiej jakości produktów, braku innowacji oraz nieracjonalnego wykorzystania zasobów.

Gospodarka centralna na świecie – studia przypadków

Gospodarka centralnie sterowana nie jest teoretycznym konceptem – przez lata była stosowana w praktyce przez różne kraje, a niektóre z nich wciąż ją utrzymują.

Na przykład, Związek Radziecki był jednym z najbardziej znanych przykładów gospodarki centralnie sterowanej, gdzie prawie cała gospodarka była kontrolowana przez państwo. Chociaż system ten upadł wraz z rozpadem ZSRR, doświadczenie to jest do dziś studiowane przez ekonomistów.

Obecnie jednym z najbardziej znanych przykładów gospodarki centralnie sterowanej jest Korea Północna, gdzie cała gospodarka jest kontrolowana przez państwo. Chociaż taka centralizacja prowadzi do wielu wyzwań, w tym braku towarów konsumpcyjnych i chronicznego niedożywienia, rząd Korei Północnej utrzymuje, że gospodarka centralnie sterowana jest niezbędna dla ochrony kraju i jego ludzi.

Podsumowując, gospodarka centralnie sterowana jest unikalnym systemem gospodarczym, który pomimo swoich wad, posiada pewne zalety, które mogą sprawić, że niektóre kraje zdecydują się na jej utrzymanie.

Biżuteria dla kobiet na prezent? Sprawdź czy to jeszcze modne

Redakcja wyborludzie.pl

Redakcja to drużyna specjalistów w dziedzinie biznesu, marketingu i finansów. Poznaj nasze sposoby!

MOŻE CIĘ RÓWNIEŻ ZAINTERESOWAĆ

Zwrot podatku z Niemiec
Gospodarka Japonii i jej najważniejsze cechy
Cechy gospodarki centralnie sterowanej

Jesteś zainteresowany reklamą?