W polskim prawie nie funkcjonuje określenie „urlop tacierzyński”. Właściwa nazwa to urlop ojcowski. Przysługuje on w wymiarze 14 dni kalendarzowych, które można wykorzystać jednorazowo albo w dwóch częściach po 7 dni. Wniosek trzeba złożyć najpóźniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
Jak złożyć wniosek jako pracownik etatowy?
Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę składa wniosek o urlop ojcowski do pracodawcy. Można zrobić to w formie papierowej albo elektronicznej, zgodnie z zasadami przyjętymi w zakładzie pracy.
Wniosek powinien zawierać dane pracownika i pracodawcy, imię oraz datę urodzenia dziecka, wymiar urlopu, a także datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu. Należy również wskazać, czy urlop będzie wykorzystany w całości, czy w jednej z dwóch części.
Procedura wygląda następująco:
- Ustal datę rozpoczęcia urlopu i sprawdź, czy dziecko nie ukończyło jeszcze 12. miesiąca życia.
- Przygotuj wniosek w formie papierowej lub elektronicznej, podając okres planowanego urlopu.
- Dołącz wymagane dokumenty.
- Przekaż komplet pracodawcy co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu i zachowaj potwierdzenie złożenia.
Do wniosku pracownika należy dołączyć:
- odpis skrócony aktu urodzenia dziecka albo jego kopię,
- oświadczenie o tym, czy pracownik korzystał już z urlopu ojcowskiego albo jego części.
W przypadku dziecka przysposobionego trzeba dołączyć także kopię prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić prawidłowo złożony wniosek, jeżeli spełnia on wymogi formalne i został przekazany w terminie.
Jak złożyć wniosek jako przedsiębiorca?
Osoba prowadząca działalność gospodarczą nie składa wniosku o urlop do pracodawcy, ponieważ nie pozostaje w stosunku pracy. W praktyce występuje do ZUS o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi ojcowskiemu.
Warunkiem otrzymania świadczenia jest podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Przed złożeniem dokumentów trzeba sprawdzić, czy składka chorobowa została skutecznie opłacona i czy na koncie w ZUS nie ma zaległości.
Wniosek przedsiębiorcy można złożyć elektronicznie przez PUE ZUS. Kolejne czynności są następujące:
- Sprawdź zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz rozliczenie składek.
- Zaloguj się do PUE ZUS i przejdź do zakładki „Ubezpieczony”.
- W sekcji dokumentów roboczych utwórz formularz ZAO, czyli wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego.
- Dołącz skan aktu urodzenia dziecka, potwierdzony za zgodność z oryginałem przez osobę składającą dokument.
- Prześlij formularz ZAO przez PUE ZUS.
- Uzupełnij także dokument Z3B w części dotyczącej płatnika składek i wyślij go do ZUS z wymaganym załącznikiem.
Formularz ZAO jest dostępny na platformie ZUS oraz wśród oficjalnych formularzy Zakładu. W razie błędów formalnych ZUS może poprosić o korektę albo ponowne przesłanie dokumentów. Po zakończeniu pobierania zasiłku przedsiębiorca powinien zadbać o ponowne zgłoszenie do właściwych ubezpieczeń. Często wykonuje to biuro rachunkowe, ale odpowiedzialność za prawidłowe rozliczenia pozostaje po stronie przedsiębiorcy.
Pracownik i przedsiębiorca – różnice w formalnościach
| Cecha | Pracownik etatowy | Przedsiębiorca |
|---|---|---|
| Adresat wniosku | Pracodawca | ZUS |
| Wymagane druki | Wniosek pracownika, bez formularza ZAO | ZAO oraz Z3B |
| Dodatkowe warunki | Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę | Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i opłacone składki |
| Podstawowy załącznik | Akt urodzenia dziecka i oświadczenie o wykorzystaniu urlopu | Akt urodzenia dziecka potwierdzony za zgodność z oryginałem |
Nie spóźnij się z wnioskiem
Termin 7 dni należy liczyć wstecz od planowanego dnia rozpoczęcia urlopu. Wniosek złożony później może skutkować odmową udzielenia urlopu w wybranym terminie. Pracodawca nie musi wtedy zaakceptować wskazanej daty rozpoczęcia.
Trzeba też pamiętać, że urlop ojcowski należy wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia. Po przekroczeniu tego terminu niewykorzystane uprawnienie co do zasady przepada.
Najważniejsze jest więc rozdzielenie obu procedur: pracownik etatowy składa wniosek pracodawcy, a przedsiębiorca przekazuje dokumenty do ZUS i musi mieć opłacone ubezpieczenie chorobowe.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku nietypowej sytuacji kadrowej lub problemów z rozliczeniami warto skonsultować się z pracodawcą, ZUS albo specjalistą prawa pracy.