Oszukani przez Fortum – co robić i gdzie szukać pomocy?

Jeśli przedstawiciel Fortum wprowadził Cię w błąd, nie ignoruj umowy, rachunków ani wezwań do zapłaty. Zbierz dokumenty, złóż reklamację i skorzystaj z pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. Sprawdź, jakie prawa przysługują osobom poszkodowanym przez sprzedaż prądu lub gazu poza lokalem przedsiębiorstwa.

Co zarzucano Fortum Marketing and Sales Polska?

Fortum Marketing and Sales Polska, wcześniej działająca jako Duon Marketing and Trading, sprzedawała energię elektryczną i gaz. Do UOKiK trafiały skargi dotyczące wizyt przedstawicieli handlowych w domach konsumentów. Część klientów twierdziła, że akwizytorzy przedstawiali się jako pracownicy dotychczasowego dostawcy, między innymi Tauronu, Energi albo PGNiG.

Jedną z opisywanych praktyk było podszywanie się pod dostawcę. Dokumenty przedstawiano jako aneks, przedłużenie umowy lub formalność wynikającą z reorganizacji przedsiębiorstwa. W rzeczywistości podpis oznaczał zawarcie kontraktu z nowym sprzedawcą i rozpoczęcie procedury zmiany firmy.

Podpisanie dokumentu dotyczącego prądu lub gazu nie zawsze jest zwykłym aneksem. Może oznaczać zmianę sprzedawcy, dodatkowe opłaty oraz obowiązek zapłaty za wcześniejsze rozwiązanie dotychczasowej umowy.

UOKiK wskazywał także na obietnice niższych rachunków, przemilczanie warunków promocji i brak informacji o opłacie handlowej. Rabat, na przykład 20-procentowy, mógł zależeć od złożenia wniosku w określonym terminie albo obowiązywać tylko do ustalonego limitu zużycia. Po jego przekroczeniu klient płacił według zwykłego cennika.

Dlaczego rachunek mógł wzrosnąć?

Na całkowitą kwotę faktury wpływa nie tylko cena kilowatogodziny lub jednostki gazu. Umowa może zawierać opłatę handlową, pakiet usług dodatkowych, opłatę za wcześniejsze rozwiązanie kontraktu albo inne należności stałe. Trzeba też odróżnić sprzedaż energii od dystrybucji.

Po zmianie sprzedawcy gospodarstwo domowe może otrzymywać dwa dokumenty: jeden za sprzedaż prądu, drugi za jego dystrybucję. Sama zmiana sprzedawcy nie zmienia operatora sieci ani licznika. Jeśli przedstawiciel obiecywał jedną niższą fakturę, a umowa przewidywała kilka opłat, zachowaj taki dokument jako dowód możliwego wprowadzenia w błąd.

Co zrobić po podpisaniu umowy?

Najpierw ustal datę podpisania, sposób zawarcia kontraktu i dzień otrzymania dokumentów. Umowa zawarta w mieszkaniu, domu lub innym miejscu poza siedzibą przedsiębiorstwa podlega szczególnym zasadom ochrony konsumenta. W przeszłości podstawowy termin na odstąpienie wynosił 14 dni, a przy braku prawidłowej informacji mógł zostać wydłużony.

Nie wyrzucaj koperty, SMS-ów, e-maili ani pierwszej faktury. Liczy się także to, czy przedstawiciel zostawił podpisany egzemplarz umowy. Brak dokumentów utrudniał klientom sprawdzenie ceny, terminu wypowiedzenia i warunków promocji, ale nie odbiera możliwości dochodzenia swoich praw.

W pierwszej kolejności wykonaj następujące czynności:

1. ustal, czy umowa dotyczy sprzedaży energii, gazu, czy obu usług,
2. sprawdź termin odstąpienia i zasady wypowiedzenia,
3. złóż pisemną reklamację do Fortum, opisując konkretne zachowania przedstawiciela,
4. zażądaj kopii wszystkich dokumentów, nagrań rozmów i podstaw naliczenia opłat,
5. powiadom dotychczasowego sprzedawcę o nieautoryzowanej albo niejasnej zmianie umowy.

Oświadczenie wysyłaj w sposób pozwalający potwierdzić doręczenie. Może to być list polecony za potwierdzeniem odbioru albo wiadomość elektroniczna, jeśli przedsiębiorstwo dopuszcza taką formę. Zachowaj kopię pisma i dowód wysyłki.

Gdy minęło 14 dni

Upływ podstawowego terminu nie zawsze kończy sprawę. Jeśli konsument nie otrzymał informacji o prawie odstąpienia albo nie dostał wymaganych dokumentów, można powołać się na brak prawidłowego pouczenia. Inna sytuacja występuje wtedy, gdy klient podpisał umowę pod wpływem błędu, ponieważ sądził, że podpisuje dokument dotychczasowego dostawcy.

Takie oświadczenie wymaga ostrożnego opisania faktów. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że rachunek okazał się wyższy. Trzeba wskazać, co dokładnie powiedział przedstawiciel, jakie informacje przemilczał i dlaczego konsument nie wiedział, że wybiera nową firmę. Przy sporze o karę umowną skonsultuj pismo z rzecznikiem konsumentów.

Gdzie szukać pomocy?

Podstawowym miejscem zgłoszenia nieuczciwej praktyki jest UOKiK. Urząd analizuje naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, lecz nie prowadzi za klienta indywidualnego sporu o każdą fakturę. Zawiadomienie powinno zawierać nazwę przedsiębiorstwa, datę wizyty, kopię umowy, rachunki oraz opis rozmowy.

W sprawie konkretnej umowy bezpłatnej pomocy udziela miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów. Może on pomóc ocenić dokumenty, przygotować reklamację albo wystąpić do przedsiębiorstwa. Przy sporze dotyczącym procedury zmiany sprzedawcy energii można też skontaktować się z Urzędem Regulacji Energetyki.

Jeżeli przedstawiciel posłużył się fałszywą tożsamością, wyłudził dane, groził odcięciem prądu lub nakłonił do zapłaty nieistniejącej należności, rozważ zawiadomienie Policji. W sytuacji trwającego zagrożenia należy dzwonić pod numer 112. Do zgłoszenia dołącz dane akwizytora, zdjęcie identyfikatora, ulotkę oraz informacje świadków.

Rekompensata 49 zł

W decyzji zobowiązującej UOKiK przyjął od Fortum Marketing and Sales Polska rozwiązania mające usunąć skutki opisanych praktyk. 49 zł rekompensaty przysługiwało konsumentom, którzy złożyli skargę na FMSP nie później niż rok od zawarcia umowy poza lokalem przedsiębiorstwa, zawartej między 1 listopada 2016 roku a 14 czerwca 2021 roku.

Warunki dotyczyły określonej grupy osób, dlatego sama umowa z Fortum nie przesądza o wypłacie. Spółka miała też umorzyć lub zwrócić opłaty za wcześniejsze rozwiązanie kontraktu, a osobom, które nie zakończyły umowy, umożliwić jej wypowiedzenie bez kosztów. Na wykonanie zobowiązań przewidziano sześć miesięcy od uprawomocnienia decyzji.

Osoby, którym nie uwzględniono obiecanego rabatu, mogły żądać korekty rozliczeń za cały okres promocji oraz zwrotu nadpłaty. W 2026 roku należy sprawdzić aktualny status tej decyzji i skierować pytanie bezpośrednio do UOKiK albo rzecznika konsumentów, ponieważ opisane terminy dotyczą historycznej decyzji.

Jak rozpoznać ryzykowną wizytę domową?

Nie istnieje obowiązek podpisywania umowy podczas wizyty handlowej. Przedstawiciel nie może wymagać natychmiastowego okazania faktury, dowodu osobistego ani numeru PESEL tylko dlatego, że twierdzi, iż reprezentuje dostawcę. Prawdziwą tożsamość można zweryfikować, samodzielnie dzwoniąc do dotychczasowej firmy, nie na numer podany przez akwizytora.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby starsze, zwłaszcza mieszkające samotnie. Dobrze ustalić w rodzinie prostą zasadę: żadnych podpisów podczas pierwszej wizyty, żadnego udostępniania rachunków i konsultacja z bliską osobą przed przekazaniem danych.

Najczęstsze sygnały ostrzegawcze to:

• twierdzenie, że dotychczasowy dostawca zmienił nazwę albo musi obowiązkowo przekazać klienta,
• zapowiedź odcięcia prądu lub gazu po odmowie podpisu,
• przedstawianie nowej umowy jako ankiety, aktualizacji danych albo aneksu,
• obietnica ceny bez pokazania pełnego cennika i wszystkich opłat,
• presja czasu, brak kopii dokumentów lub niejasny identyfikator.

Nowelizacja ustawy Prawo energetyczne wprowadziła zakaz zawierania umów dotyczących energii, gazu i ciepła w domu konsumenta, czyli w ramach sprzedaży poza lokalem przedsiębiorstwa. W 2026 roku nie należy więc traktować wizyty akwizytora jako normalnej drogi zmiany sprzedawcy. Dokument podpisany pod presją nadal trzeba dokładnie przeanalizować, a każde wezwanie do zapłaty zakwestionować na piśmie, jeśli nie odpowiada rzeczywistym warunkom umowy.